อนุญาโตตุลาการนักลงทุน–รัฐ (ICSID · UNCITRAL · BIT)

Investor-State Arbitration (ICSID · UNCITRAL · BIT / MIT) · § CrossBorder
Quick Answer
ประเมิน BIT (jurisdiction, MFN, FET, expropriation, umbrella clause) → cooling-off 6 เดือน → Notice of Arbitration → tribunal 3 arbitrator (ผู้ลงทุน 1, รัฐ 1, ประธาน 1) → bifurcation jurisdiction/merits → award (avg. 3.8 ปี) → enforcement ผ่าน ICSID Art. 54 หรือ NY Convention
ระยะเวลา: cooling-off 6 เดือน · constitution 4–8 เดือน · jurisdiction 12–18 เดือน · merits 18–30 เดือน · quantum 6–12 เดือน · รวม 3.5–5 ปี · annulment 2–3 ปี
ค่าธรรมเนียมทางการ: ICSID lodging USD 25,000 + admin USD 42,000/ปี · arbitrator USD 3,000/วัน (ICSID cap) หรือ market USD 800–1,500/ชม. · quantum expert USD 500,000–3M · third-party funding (Burford, Omni Bridgeway) 30–40% ของ award
ฐานทางกฎหมาย
ICSID Convention 1965 (154 ประเทศ; ไทยลงนามแต่ไม่ให้สัตยาบัน — ใช้ Additional Facility) · UNCITRAL Arbitration Rules 2013 · Thai BITs 42 ฉบับ (มี China 1985, Germany 2002, Netherlands 1972, UK 1978) · ASEAN Comprehensive Investment Agreement (ACIA) 2009 · Energy Charter Treaty 1994
เหมาะกับใคร
นักลงทุนต่างชาติในไทยที่ถูกยึดกิจการ/เพิกถอนใบอนุญาต/เก็บภาษีเลือกปฏิบัติ · นักลงทุนไทยในต่างประเทศ (ปิโตร, โรงไฟฟ้า, โทรคมนาคม) ที่ประเทศ host ผิด BIT · SOE ต้อง defend claim
เอกสารที่ต้องเตรียม
- หลักฐาน 'investment' ตาม Salini test (contribution, duration, risk, host-state development)
- หลักฐาน 'investor' — nationality + corporate structure (avoid treaty shopping)
- measure ของรัฐ (พ.ร.บ., มติ ครม., คำสั่งศาล) + timeline
- damages ตาม Chorzów Factory principle (DCF, sunk cost, market value)
- diplomatic correspondence + minutes ประชุมกับรัฐ
- third-party funding disclosure (ICSID Rule 14, 2022)
ข้อควรระวัง (Pitfalls)
- ไม่ผ่าน cooling-off 6 เดือน · tribunal ปฏิเสธ jurisdiction · ต้องเริ่มใหม่
- treaty shopping (ตั้งบริษัท Netherlands หลังเกิดข้อพิพาท) · Philip Morris v Australia · abuse of process
- denial of benefits clause (US, Japan BIT) · ถ้า controlling ไม่ใช่คนสัญชาติเดียวกัน · ถูกตัดสิทธิ์
- counterclaim ของรัฐ (tax evasion, corruption) · ต้องเตรียม defence · ex. World Duty Free v Kenya
- annulment ICSID Art. 52 (3 เหตุ) · ตกลงแล้วยังชนะ set aside 8% ของ case
กรณีที่ลูกค้ามักใช้
- German investor · โรงไฟฟ้าถูกเพิกถอนใบอนุญาต · UNCITRAL Netherlands BIT · settled USD 165M pre-award
- Thai telecom · Myanmar coup · ICSID Additional Facility · claim USD 380M ongoing
- Chinese SEZ investor · ไทย BIT 1985 · MFN + FET breach · award USD 47M
- SOE defence · Australian miner · ACIA claim USD 220M · won on jurisdiction
คำถามที่พบบ่อย
- ไทยยังไม่ให้สัตยาบัน ICSID ทำได้ไหม?
- ใช้ Additional Facility Rules · หรือ UNCITRAL ad-hoc · ทั้งสองบังคับได้ตาม NY Convention
- BIT ที่ไทยมีกี่ฉบับ?
- 42 ฉบับ (in-force) · notable: China 1985, Germany 2002, UK 1978, Japan JTEPA 2007, ACIA 2009
- MFN ครอบคลุม procedural ไหม?
- แล้วแต่ tribunal · Maffezini v Spain = ใช่ · Plama v Bulgaria = ไม่ · risky argue
- third-party funding เปิดเผยไหม?
- ICSID Rule 14 (2022) · UNCITRAL Transparency Rules · บังคับเปิดเผย funder + affiliates
บริการกฎหมายอื่นๆ
ขอใบเสนอราคา — โทร 083-249-4999 · LINE @NYC168 · contact@ilc.ltd
คำถามที่พบบ่อย
- จดทะเบียนบริษัทจำกัดในไทยต้องมีผู้ถือหุ้นกี่คน?
- ตั้งแต่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 23) พ.ศ. 2565 มีผลใช้บังคับ บริษัทจำกัดสามารถจัดตั้งได้โดยผู้เริ่มก่อการเพียง 2 คนขึ้นไป (เดิมกำหนด 3 คน) และต้องมีกรรมการอย่างน้อย 1 คน ทุนจดทะเบียนไม่มีขั้นต่ำตามกฎหมายทั่วไป แต่จะมีเงื่อนไขขั้นต่ำเมื่อเกี่ยวข้องกับการขอใบอนุญาตทำงานหรือวีซ่าธุรกิจ
- ชาวต่างชาติถือหุ้นในบริษัทไทยได้กี่เปอร์เซ็นต์?
- ถือได้ไม่เกิน 49% หากบริษัทประกอบธุรกิจที่อยู่ในบัญชีท้าย พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 หากต้องการถือเกิน 49% ต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (Foreign Business License) ขอหนังสือรับรองภายใต้สนธิสัญญา เช่น Treaty of Amity สำหรับผู้ถือสัญชาติอเมริกัน หรือได้รับการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI ซึ่งอนุญาตให้ถือหุ้นได้ 100% ในกิจการที่ได้รับส่งเสริม
- ใช้เวลาจดทะเบียนบริษัทกี่วัน?
- หากเอกสารครบและจองชื่อผ่านแล้ว การจดทะเบียนจัดตั้งที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้าเสร็จได้ภายใน 1 วันทำการ ส่วนขั้นตอนรวมตั้งแต่จองชื่อ จัดทำหนังสือบริคณห์สนธิ ลงนามเอกสาร และรับหนังสือรับรองพร้อมตรายาง ปกติใช้เวลา 3–7 วันทำการ การจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มและขึ้นทะเบียนประกันสังคมเป็นขั้นตอนแยกอีกประมาณ 3–5 วันทำการ
- ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) เมื่อไร?
- ต้องจดทะเบียนเมื่อรายรับจากการขายสินค้าหรือบริการเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี โดยยื่นคำขอภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกินเกณฑ์ ผู้ประกอบการที่ยังไม่ถึงเกณฑ์สามารถขอจดทะเบียนโดยสมัครใจได้ ซึ่งมักจำเป็นเมื่อต้องออกใบกำกับภาษีให้ลูกค้าองค์กร หรือเมื่อใช้ประกอบการขอใบอนุญาตทำงานให้พนักงานต่างชาติ
ดูคำถามหมวด จดทะเบียนธุรกิจ บัญชี ภาษี BOI ทั้งหมด →คลังคำถามทั้งหมด






